Dobrze dopasowana proteza uda pozwala odzyskać mobilność i zwiększyć niezależność po amputacji nogi. Jednak nawet nowoczesne protezy kończyn dolnych nie będą działały prawidłowo, jeśli są użytkowane w niewłaściwy sposób. W gabinecie ortopedycznym często słyszymy o problemach wynikających z drobnych, ale powtarzanych błędów, które mogą prowadzić do bólu, niestabilności podczas chodzenia lub szybszego zużycia elementów protezy. Sprawdź, jakie błędy zdarzają się najczęściej i jak ich skutecznie unikać.
Niewłaściwe zakładanie leja (błąd u podstaw)
Jednym z najczęstszych problemów jest nieprawidłowe ustawienie leja protezowego względem kikuta. W przypadku protezy uda nawet niewielka rotacja może zaburzyć ustawienie całej konstrukcji. Proteza nóg zaczyna wtedy pracować w niewłaściwej osi. Skutkiem jest nienaturalny chód. Noga może być wyrzucana na bok, pojawia się uczucie niestabilności, a po dłuższym chodzeniu także ból w pachwinie lub w okolicy stawu biodrowego. Część pacjentów odczuwa również zwiększone zmęczenie podczas zwykłego marszu.
Aby tego uniknąć, zwróć szczególną uwagę na prawidłowe zakładanie leja. Protetyk w pracowni protetyki zazwyczaj zaznacza na jego powierzchni punkty orientacyjne, które pomagają ustawić protezę kończyny w odpowiedniej pozycji. Na początku warto kontrolować ustawienie w lustrze – to prosty sposób, który pozwala uniknąć wielu problemów z chodem.
Ignorowanie zmian objętości kikuta
Po amputacji kończyny objętość kikuta się zmienia, ponieważ tkanki stopniowo się przebudowują, a mięśnie mogą się zmniejszać. Jeśli proteza modularna uda jest zakładana bez uwzględnienia tych zmian, pojawia się kolejny częsty błąd. Gdy kikut jest zbyt „chudy”, a pacjent nie stosuje dodatkowych pończoch, kikut wsuwa się zbyt głęboko do leja. Wtedy nacisk przenosi się na wrażliwe miejsca, szczególnie na kość kulszową. Może to prowadzić do bolesnych otarć, a nawet powstawania ran na końcu kikuta.
Najlepszym rozwiązaniem jest tzw. metoda warstwowa. W praktyce oznacza to stosowanie pończoch kikutowych o różnej grubości. Dzięki temu można na bieżąco regulować dopasowanie protezy kończyn dolnych i utrzymać stabilność podczas chodzenia.
Brak dbałości o mechanizm kolana
W protezie uda ogromną rolę odgrywa kolano protezowe, które odpowiada za płynność ruchu i bezpieczeństwo w trakcie chodzenia. W nowoczesnych konstrukcjach stosuje się przeguby mechaniczne, hydrauliczne, pneumatyczne, a także zaawansowane kolana mikroprocesorowe.
Najczęstszym błędem jest brak regularnej konserwacji. Mechanizm kolana narażony jest na kurz, wilgoć i drobne zanieczyszczenia. Skutki zaniedbania mogą być poważne. W skrajnych przypadkach kolano może nagle się złożyć podczas chodzenia, co zwiększa ryzyko upadku.
Aby uniknąć takiej sytuacji, warto wdrożyć następujące zasady profilaktyki:
- regularnie czyść mechanizm kolana z kurzu i drobnych zabrudzeń,
- unikaj kontaktu z wodą, jeśli konstrukcja nie jest wodoodporna,
- wykonuj serwis protezy w warsztacie ortopedycznym co 6–12 miesięcy.
Regularne przeglądy w protezowni ortopedycznej pozwalają wykryć drobne usterki zanim staną się poważnym problemem.
Zła technika siadania i wstawania
Osoby korzystające z protezy uda często nieświadomie przeciążają zdrową nogę. Podczas siadania gwałtownie opadają na krzesło lub całkowicie przenoszą ciężar ciała na drugą kończynę. Taki sposób ruchu prowadzi do przeciążeń stawów, szczególnie kolana zdrowej nogi. W dłuższej perspektywie może to powodować bóle kręgosłupa lędźwiowego oraz problemy z miednicą.
Właściwa technika polega na kontrolowanym zginaniu kolana protezowego i równomiernym rozłożeniu ciężaru ciała. W wielu modelach, szczególnie hydraulicznych i elektronicznych, kolano posiada funkcję kontrolowanego oporu podczas siadania. Warto nauczyć się ją wykorzystywać podczas rehabilitacji.
Chodzenie w źle dobranym obuwiu
Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że obuwie ma ogromny wpływ na działanie protezy nóg. Nawet niewielka zmiana wysokości obcasa może zmienić ustawienie całej konstrukcji. Jeśli zakładasz buty z wyższą piętą niż te, w których proteza była regulowana, zmienia się statyka chodu. Kolano może stać się zbyt niestabilne albo przeciwnie – trudniejsze do zgięcia. W obu przypadkach zwiększa się ryzyko potknięcia lub upadku. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest noszenie butów o podobnej wysokości podeszwy.
Sprawdź dopasowanie protezy w protezowni Paweł Soból
Jeśli odczuwasz dyskomfort podczas chodzenia, zauważasz niestabilność protezy uda lub masz wątpliwości dotyczące jej użytkowania, skonsultuj się ze specjalistą. Doświadczona protezownia ortopedyczna potrafi szybko ocenić przyczynę problemu i zaproponować odpowiednie rozwiązanie.
W protezowni Paweł Soból możesz skorzystać z profesjonalnej konsultacji, regulacji protezy kończyn dolnych oraz serwisu komponentów. Gabinet ortopedyczny oferuje również naprawę protez, dopasowanie nowych elementów oraz wsparcie w procesie rehabilitacji. Zapraszamy na wizytę, podczas której dopasujemy parametry protezy tak, aby chodzenie stało się dla Ciebie maksymalnie naturalne.
